0) Jak korzystać
PL
Forma ✔/✖/?
Przykłady
W pytaniu i przeczeniu zawsze jest operator (do/does/did, am/is/are, have/has/had, will).
Operator “niesie” czas. Reszta to normalne zdanie.
Kliknij drukarkę — menu znika, zostaje treść.
Jeśli coś jest “niezrozumiałe”, patrz: 3) Pytania i przeczenia + 4) Formy czasownika .
1) 12 czasów — komplet (zrozumiale, bez “S+V”)
core
Zamiast wzorów typu “S + V” masz tutaj gotowe zdania dla: ✔ twierdzenie, ✖ przeczenie, ? pytanie + krótkie odpowiedzi.
Najpierw tabela‑podsumowanie, potem rozwiń szczegóły.
Grupa
Czas
Kiedy (PL) — skrót
Mini‑przykład
Słowa‑klucze
PRESENT Present Simple nawyki, fakty, stany, rozkłady I work every day. always, usually, every day PRESENT Present Continuous teraz / tymczasowo / ustalenia I'm working now. now, at the moment, today PRESENT Present Perfect doświadczenie, skutek teraz, czas niezamknięty I've just finished. already, just, yet, since/for PRESENT Present Perfect Continuous trwanie do teraz, proces, “ślady” I've been studying for 2 hours. for/since, lately PAST Past Simple zakończone w przeszłości (czas zamknięty) We met in 2019. yesterday, last..., ago PAST Past Continuous w trakcie wtedy; tło + przerwanie I was cooking when you called. while, when, at 8 PAST Past Perfect coś było wcześniej niż inne w przeszłości It had started before we arrived. by the time, before PAST Past Perfect Continuous trwanie przed punktem w przeszłości She had been working all night. for/since, before FUTURE Future Simple (will) decyzja teraz, obietnica, ogólna prognoza I'll call you. I think, probably FUTURE Future Continuous będzie w trakcie o danej porze I'll be flying tomorrow. this time tomorrow FUTURE Future Perfect ukończone do “by …” (deadline) I'll have finished by Friday. by Friday, by then FUTURE Future Perfect Continuous jak długo do “by …” (duration) I'll have been working for 2 years by July. for … by …
Najważniejsza różnica: Past Simple używa “zamkniętego czasu” (yesterday/in 2019), a Present Perfect bez daty / skutek teraz.
Kiedy używamy (PL)
nawyki/rutyny: every day , usually
fakty: Water boils at 100°C.
stany: know/like/want
rozkłady: The train leaves at 18:10.
Formy (✔/✖/? + short answers)
I/you/we/they he/she/it
✔ I work. He works. ✖ I don't work. He doesn't work. ? Do you work? Does he work? Short Yes, I do. / No, I don't. Yes, he does. / No, he doesn't.
Pułapka: po does nie ma -s → Does he work?
Kiedy używamy (PL)
teraz: now , at the moment
tymczasowo: I'm studying this week.
ustalenia: I'm meeting Anna tomorrow.
Uwaga: stative bez -ing: I know , nie I'm knowing .
Formy (✔/✖/?)
Przykład
✔ I'm working. / She's working. ✖ I'm not working. / She isn't working. ? Are you working? / Is she working? Short Yes, I am. / No, I'm not.
Operator = to be (am/is/are).
Kiedy używamy (PL)
doświadczenie: I've been to Spain.
skutek teraz: I've lost my keys.
czas niezamknięty: today/this week
since/for: I've lived here for 3 years.
Formy (✔/✖/?)
I/you/we/they he/she/it
✔ I've finished. She's finished. ✖ I haven't finished. She hasn't finished. ? Have you finished? Has she finished? Short Yes, I have. / No, I haven't. Yes, she has. / No, she hasn't.
V3 : go–went–gone, see–saw–seen.
Kiedy używamy (PL)
trwanie: for/since
nacisk na proces
często “ślady”: I'm tired → bo robiłem coś długo
Formy (✔/✖/?)
Przykład
✔ I've been studying for two hours. ✖ I haven't been studying long. ? Have you been studying? Short Yes, I have. / No, I haven't.
Struktura: have/has been + V‑ing .
Kiedy używamy (PL)
czas zamknięty: yesterday , in 2019
zakończone wydarzenie
Formy (✔/✖/?)
Przykład
✔ I worked yesterday. / He went home. ✖ I didn't work. / He didn't go. ? Did you work? / Did he go? Short Yes, I did. / No, I didn't.
Po did zawsze V1 : Did you go?
Kiedy?
tło + przerwanie: I was cooking when you called.
while dla równoległych
Formy
Przykład
✔ I was working. / They were working. ✖ I wasn't working. / They weren't working. ? Were you working? / Was he working? Short Yes, I was. / No, I wasn't.
Operator = was/were .
Kiedy?
by the time , before porządek zdarzeń: “już wcześniej”
Formy
Przykład
✔ She had finished before we arrived. ✖ She hadn't finished. ? Had she finished? Short Yes, she had. / No, she hadn't.
Dla wszystkich osób: had .
Kiedy?
jak długo przed czymś: for/since
Formy
Przykład
✔ I had been waiting for an hour. ✖ I hadn't been waiting long. ? Had you been waiting? Short Yes, I had. / No, I hadn't.
Struktura: had been + V‑ing .
Kiedy?
decyzja teraz: Okay, I'll do it.
obietnica/oferta
Formy
Przykład
✔ I will call you. (I'll call you.) ✖ I won't call you. ? Will you call me? Short Yes, I will. / No, I won't.
Operator = will .
Kiedy?
this time tomorrow grzeczne pytania o plany
Formy
Przykład
✔ I'll be working at 6 p.m. ✖ I won't be working at 6 p.m. ? Will you be working at 6? Short Yes, I will. / No, I won't.
Struktura: will be + V‑ing .
Kiedy?
deadline: By Friday, I'll have finished.
Formy
Przykład
✔ I'll have finished by Friday. ✖ I won't have finished by Friday. ? Will you have finished by Friday? Short Yes, I will. / No, I won't.
Struktura: will have + V3 .
Formy
Przykład
✔ I'll have been working for 2 years by July. ✖ I won't have been working for 2 years by July. ? Will you have been working for 2 years by July? Short Yes, I will. / No, I won't.
Struktura: will have been + V‑ing .
2) Przyszłość — will vs going to vs present forms
Szybka mapa decyzji, kiedy jaką formę wybrać.
Forma Kiedy (PL) Przykład
will decyzja teraz / obietnica / oferta Okay, I'll do it. be going to plan wcześniej / dowody It's going to rain. Present Continuous ustalenia I'm meeting Anna at 6. Present Simple rozkład/harmonogram The train leaves at 18:10. be about to za chwilę I'm about to leave.
When/If: w zdaniu czasowym bez will : When I arrive, I'll call you.
3) Pytania i przeczenia — operatory
Zamiast “S + don't/doesn't + V” pamiętaj to jako gotowe zdania:
I don't work , He doesn't work .
WH + OPERATOR + PODMIOT + RESZTA?
Where did you buy it?
What are you doing?
Why has she left?
When will they arrive?
YES/NO:
OPERATOR + PODMIOT + RESZTA?
Do you work here?
Are you working?
Have you finished?
Will you help?
Kiedy Operator Przykład
Present Simple do/does Do you work? Past Simple did Did you work? Continuous am/is/are, was/were Are you working? Perfect have/has, had Have you finished? Future will Will you help?
Operator stoi przed podmiotem w pytaniu.
7) Ilości: much/many/some/any + countable/uncountable
Wyrażenie Kiedy? Przykład
many policzalne many books much niepoliczalne much time a lot of oba typy a lot of people / water some twierdzenia/oferty some tea any pytania/przeczenia any time a few / few policzalne a few friends a little / little niepoliczalne a little water
Przykłady (some / any / few / a few / little / a little)
some (twierdzenia, oferty, prośby):some time.some tea?some water, please?
any (pytania, przeczenia / “dowolny”):any questions?any money.Any day is fine. (dowolny)
a few vs few (policzalne):a few friends. (kilku — ok)few friends. (prawie żadnych)
a little vs little (niepoliczalne):a little time. (trochę — ok)little time. (prawie wcale)
Tip: some w pytaniach jest naturalne w ofertach/prośbach (Would you like some…?).
any w twierdzeniu często znaczy “dowolny”: Any answer is fine.
12) Relative clauses
The man who lives next door is a doctor.
My brother, who lives in London, is a doctor.
Defining bez przecinków, non‑defining z przecinkami.
15) Gerund vs Infinitive
-ing
enjoy reading
to + V
want to go
Stop (znaczenie się zmienia)
Stop smoking. (przestań palić)
Stop to smoke. (zatrzymaj się, żeby zapalić)
16) Checklista błędów + mini‑drille
Does he work? ✅ (bez -s)Did you go? ✅ (V1 po did)I've seen it. ✅ (V3 w Perfect)When I arrive, I'll call you. ✅ (bez will w when‑clause)
17) Used to / be used to / get used to
To jeden z najczęstszych “polskich” błędów. used to = dawny nawyk/stan. be used to = być przyzwyczajonym.
get used to = przyzwyczajać się.
Forma Znaczenie (PL) Przykład
used to + V1 dawniej robiłem / dawniej było (już nie) I used to live in Warsaw. didn't use to + V1 dawniej nie robiłem (teraz może tak) I didn't use to like coffee. Did ... use to + V1? czy dawniej…? Did you use to play football? be used to + noun / -ing jestem przyzwyczajony do... I'm used to working late. get used to + noun / -ing przyzwyczajam się do... You'll get used to it.
Pułapka: po be/get used to dajesz rzeczownik albo -ing :
I'm used to driving . ✅ (nie: I'm used to drive ❌)
18) Since / for / ago / during / by / until
Szybka tabela — dzięki temu nie mieszasz czasu trwania z punktem w czasie.
Słowo Kiedy? Przykład
since od punktu w czasie (start) I've lived here since 2021. for przez okres czasu (duration) I've lived here for 3 years. ago ile czasu temu (od teraz wstecz) → zwykle Past Simple I met him two days ago . during w trakcie (podczas) — wskazuje “kiedy”, nie “jak długo” I fell asleep during the movie. by do (deadline), “najpóźniej do” I'll finish by Friday. until / till aż do (koniec trwania) I'll stay until 6 p.m.
Mini‑pary (najlepsze do zapamiętania)
I waited for two hours. (jak długo)
I waited until 6 p.m. (do kiedy)
I'll do it by Friday. (deadline)
I'll do it on Friday. (konkretny dzień)
19) so / such / too / enough
4 słowa — 1 tabela i temat zamknięty.
Wyrażenie Wzór Znaczenie Przykład
so so + adj/adv tak (bardzo) It’s so cold. such such + (a/an) + adj + noun taki (bardzo) + rzeczownik It’s such a good idea. too too + adj/adv za bardzo (negatywnie) It’s too expensive. enough adj + enough / enough + noun wystarczająco It’s warm enough . / Enough time.
Klasyczne konstrukcje
too + adj + to + V1 → It’s too late to call.
adj + enough + to + V1 → I’m old enough to drive.
so + adj + that → It was so loud that I couldn’t sleep.
such + noun + that → It was such a mess that we left.
20) Linkers (spójniki) — gotowe łączniki do zdań
To od razu podnosi poziom wypowiedzi. Masz zestaw najczęstszych + mini przykłady.
Funkcja Łączniki Przykład
Cause (powód) because, since, as
I stayed home because I was sick.
Result (skutek) so, therefore, as a result
It rained, so we cancelled the trip.
Contrast (kontrast) but, although, even though, however
Although it was late, we kept working.
Addition (dodanie) and, also, moreover, in addition
She’s smart and also very kind.
Example (przykład) for example, for instance
Many fruits, for example apples, are healthy.
Tip: however często wchodzi po przecinku:
I wanted to go. However, I was tired.
21) Indirect questions + tag questions
Indirect questions (pytania pośrednie)
W pytaniu pośrednim nie ma inwersji i zwykle nie ma do/does/did .
Direct Indirect (uprzejmie)
Where is the station? Could you tell me where the station is ? What time does it start? Do you know what time it starts ? Where did you buy it? Can you tell me where you bought it?
Schemat: Could you tell me + WH + normalny szyk zdania
Tag questions (prawda?)
główne zdanie ✔ → tag ✖: You’re coming, aren’t you?
główne zdanie ✖ → tag ✔: You aren’t coming, are you?
tag używa tego samego operatora co zdanie
Zdanie Tag
He works here, doesn’t he? She didn’t call, did she? You can swim, can’t you? Let’s go, shall we?
22) Conditionals (mixed) + unless + wish / if only
Unless / Provided (that) / As long as
I won’t go unless you come. (= if you don’t come)
You can borrow my car as long as you drive carefully.
I’ll help you provided that you tell me the truth.
Mixed conditionals (mieszane)
Łączysz przeszłość z teraźniejszością, gdy przyczyna jest w przeszłości, a skutek trwa teraz.
If I had studied more, I would have a better job now.
If she hadn’t missed the bus, she would be here now.
Wish / If only (żałowanie)
I wish I knew the answer. (teraz: żałuję)
I wish I had studied more. (przeszłość)
If only it weren’t so late.
Tip: w 2nd conditional często używa się If I were you, I would... (formalnie/egzaminacyjnie).
23) Reported speech — pytania i rozkazy
Reported questions
Zasada: normalny szyk zdania , bez “?” na końcu w raporcie.
“Where do you live?” → He asked where I lived.
“Did you see it?” → He asked if/whether I had seen it.
“What time is it?” → She asked what time it was.
Reported commands / requests
Zwykle: told/asked + object + to + V1 .
“Sit down.” → He told me to sit down.
“Don’t touch it.” → She told him not to touch it.
“Please help me.” → She asked me to help her.
Say vs Tell: He said (that)... / He told me (that)... (tell potrzebuje “komu”).
24) Articles — kiedy “THE” jest obowiązkowe
Użycie Przykład
superlatives the best, the most important rivers, oceans, seas the Vistula, the Atlantic, the Baltic Sea mountain ranges the Alps countries plural / with “kingdom/states” the Netherlands, the United States, the UK musical instruments (ogólnie) play the piano / the guitar the + adjective = grupa ludzi the rich, the elderly
A/AN to dźwięk, nie litera
an hour (silent “h”), a university (“juː”)
25) Prepositions — najczęstsze połączenia (must‑know)
Wyrażenie Znaczenie Przykład
arrive in / arrive at in = duże miejsce; at = punkt arrive in Poland / arrive at the station depend on zależeć od It depends on the weather. interested in zainteresowany I’m interested in biology. good/bad at dobry w She’s good at math. listen to słuchać Listen to me. look at / look for patrzeć / szukać Look at this. / I’m looking for my keys. married to żonaty/zamężna She’s married to Tom.
BY vs UNTIL: by Friday = deadline, until Friday = coś trwa do piątku.
26) Word order — przysłówki i szyk (bardzo praktyczne)
Adverbs of frequency (always/usually/often)
I always drink coffee.
She is often late.
We have never been there.
Zwykle: przed głównym czasownikiem, ale po “to be”.
Szyk w zdaniu (prosty wzór)
SUBJECT + VERB + OBJECT + PLACE + TIME
I met Anna in the park yesterday .
(To nie zawsze 100%, ale działa w większości zdań.)
Styl formalny/egzaminacyjny: po negatywnych przysłówkach robisz inwersję.
Never have I seen such a view.
Not only did he apologize, but he also fixed it.
27) Listy: irregular verbs / phrasal verbs / collocations
To jest “pakiet praktyczny”. Najlepiej wydrukować i odhaczać.
V1 V2 V3
be was/were been become became become begin began begun break broke broken bring brought brought build built built buy bought bought catch caught caught choose chose chosen come came come cost cost cost cut cut cut do did done draw drew drawn drink drank drunk drive drove driven eat ate eaten fall fell fallen feel felt felt find found found fly flew flown forget forgot forgotten get got got/gotten give gave given go went gone have had had hear heard heard keep kept kept know knew known leave left left lose lost lost make made made meet met met pay paid paid put put put read read read run ran run say said said see saw seen sell sold sold send sent sent sit sat sat speak spoke spoken spend spent spent stand stood stood take took taken tell told told think thought thought understand understood understood wear wore worn write wrote written
Phrasal Znaczenie Przykład
get up wstać I get up at 7. turn on/off włączyć/wyłączyć Turn off the light. look for szukać I’m looking for my keys. find out dowiedzieć się We found out the truth. give up poddać się / rzucić Don’t give up. carry on kontynuować Carry on working. pick up podnieść / odebrać Pick me up at 6. put off odkładać (na później) Don’t put it off. set up ustawić / założyć We set up an account. take off wystartować / zdjąć The plane took off. look after opiekować się She looks after her sister. run out of skończyć się We ran out of milk. get along dogadywać się Do you get along with him? come across natknąć się I came across a photo. work out rozwiązać / ćwiczyć It worked out well. fill in wypełnić Fill in this form. check in/out zameldować/ wymeldować We checked in at 3. break down zepsuć się My car broke down. show up pojawić się He didn’t show up. turn up/down podgłośnić/ściszyć Turn it down. call off odwołać They called off the meeting. bring up poruszyć temat Don’t bring it up. get over pogodzić się / wyzdrowieć He got over the flu. take care of zająć się I’ll take care of it. make up wymyślić / pogodzić się She made up a story. give in ulec He finally gave in. put on założyć (ubranie) Put on your jacket. take back cofnąć słowa / oddać I take it back. look up sprawdzić (w słowniku) Look it up. go on dziać się / kontynuować What’s going on?
make
make a decision, make a mistake, make money, make friends
do
do homework, do business, do the dishes, do your best
take / have / get
take a break, take a shower, take notes
have a problem, have fun, have a look
get a job, get ready, get married, get home
Jeśli mówisz “zrobić decyzję” po polsku, po angielsku to prawie zawsze make a decision .
28) Templates — gotowe zdania do mówienia i pisania
Email / wiadomość (neutral)
I’m writing to ask about...
Could you please send me...?
Thank you in advance.
Best regards,
Opinie / dyskusja
In my opinion, ...
On the one hand..., on the other hand...
I agree up to a point, but...
The main reason is...
Opis zmian (np. wykres / trendy)
It increased/decreased slightly.
It rose/fell sharply.
It remained stable.
It peaked in May.
Pro tip: Ucz się w “klockach”: 1) szablon + 2) 2–3 słowa kluczowe. To najszybsza droga do płynności.
29) Causative: have/get something done
Używasz, gdy ktoś robi coś dla Ciebie (Ty zlecasz/organizujesz), a nie wykonujesz sam.
Forma Znaczenie (PL) Przykład
have + object + V3 mieć coś zrobione (zlecić) I had my car repaired. get + object + V3 załatwić, doprowadzić do zrobienia I’m getting my hair cut. have + object + V3 (future) zlecić w przyszłości I’ll have it delivered tomorrow.
✔/✖/? — przykłady
✔ I had my phone fixed last week.
✖ I didn’t have my phone fixed.
? Did you have your phone fixed?
To NIE jest Passive. Passive = “ktoś zrobił” ogólnie; causative = “ja zleciłem/załatwiłem”.
30) Make / let / help — konstrukcje (bardzo częste)
Czasownik Wzór Znaczenie Przykład
make make + object + V1 zmusić / sprawić, że She made me apologize. let let + object + V1 pozwolić Let me explain. help help + object + (to) V1 pomóc He helped me (to) move.
Pułapki
make me to do ❌ → make me do ✅let me to do ❌ → let me do ✅help me do ✅ oraz help me to do ✅ (oba poprawne)
31) There is/are vs It is + “klocki” do zdań
There is/are wprowadza informację, że coś istnieje/znajduje się.
It is opisuje rzecz/sytuację (już wiemy “co”).
There is/are
There is a problem.
There are some chairs.
Is there any sugar?
There isn’t any time.
It is
It is important to practice.
It’s cold today.
It was my idea.
“It” często używa się jako “puste” podmiotowe: It’s easy to…
Uniwersalny wzór zdania (żeby mówić płynnie)
I think (that) ...
The reason is (that) ...
It depends on ...
The problem is (that) ...
32) Noun phrase: kolejność przymiotników + determiners
Kolejność przymiotników (praktyczny skrót)
Opinion → size → age → shape → color → origin → material → purpose + NOUN
a beautiful small old red Polish wooden chair
Nie musisz pamiętać całej listy — wystarczy, że “opinia” zwykle jest pierwsza, a “materiał” blisko rzeczownika.
Determiners (kolejność: które słowo gdzie)
Nie mówimy: a my car ❌. Zaimki dzierżawcze zastępują rodzajnik.
Poprawnie Niepoprawnie Uwagi
my new car a my car my/your/his/her/our/their = bez a/the this book the this book this/that/these/those też bez the the same problem — ustalone wyrażenie
33) Liczba mnoga + apostrof (’s) — szybkie zasady
Plural — końcówki
book → books
watch → watches
city → cities
leaf → leaves
child → children
person → people
Apostrophe (possession)
John’s car (liczba pojedyncza)
the students’ books (liczba mnoga)
my parents’ house
Apostrof NIE robi liczby mnogiej: apple’s ❌ jako plural.
34) Modale: wnioskowanie (must / can’t / might) — teraz i przeszłość
To jest “prawdziwy” English — zgadywanie na podstawie dowodów.
Kiedy Pewność Forma Przykład
TERAZ prawie pewne must + V1He must be at home. TERAZ niemożliwe can’t + V1He can’t be serious. TERAZ możliwe might/could + V1She might be busy. PRZESZŁOŚĆ prawie pewne must + have + V3He must have forgotten. PRZESZŁOŚĆ niemożliwe can’t + have + V3He can’t have said that. PRZESZŁOŚĆ możliwe might + have + V3She might have missed the bus.
Pułapka: “mustn’t” = zakaz, a nie wnioskowanie. Do wnioskowania negatywnego używaj can’t .
35) Would rather / It’s time / Prefer
Wyrażenie Wzór Przykład Znaczenie (PL)
would rather would rather + V1 I’d rather stay home. wolałbym (ja) would rather (ktoś) would rather + subject + Past I’d rather you didn’t smoke. wolałbym, żebyś (uprzejmie) it’s time it’s time + Past It’s time we left. czas, żeby… prefer prefer + noun / prefer V‑ing I prefer tea. / I prefer working alone. wolę (neutralnie)
Dlaczego Past? W I’d rather you didn’t... i It’s time we left “Past” jest formą grzeczności/odrealnienia, nie prawdziwą przeszłością.
36) Inversion + emphasis (C1‑light)
Opcjonalne, ale robi wrażenie i często pojawia się w tekstach formalnych.
Inversion — TOP 5
Never have I seen this before.
Rarely do we get such a chance.
Hardly had I arrived when it started raining.
No sooner had we left than it got worse.
Not only did he apologize, but he also fixed it.
Emphasis (podkreślenie)
What I really want is some peace.
It was John who called me.
I do understand you. (emocja)
“do” jako wzmocnienie działa w Present Simple: I do like it.
37) Formal vs informal — słowa i zamienniki
Informal Neutral/Formal Przykład (formal)
get receive / obtain I received your message. buy purchase We purchased new equipment. help assist We can assist you with... need require This role requires experience. start commence The meeting will commence at 10. end conclude The report concludes that...
Najprostsza zasada stylu
W formalnym pisaniu: mniej skrótów (I’m → I am ), mniej “get”, więcej precyzyjnych czasowników.
38) Error bank PL→EN — najczęstsze błędy (do nauki)
To jest świetne do szybkiej poprawy. Przeczytaj 2× i od razu czujesz różnicę.
PL‑błąd (dosłownie) Poprawnie (EN) Dlaczego?
I have 20 years. I’m 20. wiek = be I’m waiting for you since 2 hours. I’ve been waiting for you for two hours. since/for + present perfect (continuous) He is on the photo. He is in the photo. w zdjęciu = in She married with him. She married him. / She is married to him. marry (bez with) I propose you to go. I suggest (that) we go. suggest zamiast propose He explained me. He explained it to me. explain + thing + to + person I’m living here since 2021. I’ve lived here since 2021. stan do teraz → present perfect I’m agree. I agree. agree to bez “be” I’m going to home. I’m going home. home bez to In the weekend... At the weekend (UK) / On the weekend (US) różnice dialektu She told me that... She said (that)... / She told me (that)... tell potrzebuje obiektu We were on a party. We were at a party. event = at He depends from you. He depends on you. depend on I have a meeting at Monday. I have a meeting on Monday. on + day I did a mistake. I made a mistake. collocation I’m interesting in... I’m interested in... -ed = uczucie, -ing = cecha It depends of... It depends on... depend on Can you borrow me a pen? Can you lend me a pen? borrow (od kogoś), lend (komuś) He has 2 brothers. He has two brothers. OK — ale “have years” nie I’m listening music. I’m listening to music. listen to
Mini‑drill: wybierz 5 wierszy i ułóż do każdego swoje zdanie (z Twojego życia).
39) Pronunciation: wymowa, akcent, connected speech
Wymowa to nie perfekcyjny akcent. Celem jest zrozumiałość : właściwy akcent w słowie, rytm zdania i łączenie dźwięków.
Najważniejsze dźwięki dla Polaków
Dźwięk Przykład Pułapka
/θ/ think, three nie “fink” ani “sink” /ð/ this, mother język lekko między zębami /ɪ/ vs /iː/ ship vs sheep krótkie vs długie /æ/ cat, bad szerokie “a”, nie polskie “e” /w/ vs /v/ west vs vest w = zaokrąglone usta
Connected speech (jak brzmi naturalna mowa)
want to → wanna (mowa potoczna)
going to → gonna (mowa potoczna)
Did you...? → Didja...?
next week → nex(t) week
I have to → I hafta
W pisaniu formalnym używaj pełnych form. W słuchaniu musisz rozpoznawać skrócone brzmienie.
Akcent zdania: najważniejsze informacyjnie słowa są mocniejsze: I didn’t SAY he stole it. ≠ I didn’t say HE stole it.
40) Spelling & punctuation — pisownia i interpunkcja
Temat Zasada Przykłady
Capital letters dni, miesiące, języki, narodowości wielką literą Monday, June, English, Polish I zaimek “ja” zawsze wielką literą I think..., Anna and I... -ing końcowe -e zwykle znika make → making, write → writing -ed spółgłoska + y → ied study → studied, try → tried comma po linkerach na początku zdania However, I disagree. apostrophe skróty i posiadanie, nie liczba mnoga don’t, John’s car, students’ books
Najczęstsze mylone słowa
their / there / they’re
your / you’re
its / it’s
then / than
affect / effect
advice / advise
41) Word formation: rodziny słów i końcówki
To bardzo przyspiesza czytanie, pisanie i egzaminy. Ucz się rodzinami, nie pojedynczymi słowami.
Typ Końcówki Przykłady
Noun -tion, -ment, -ness, -ity, -er decision, development, kindness, ability, teacher Adjective -able, -ful, -less, -ive, -al reliable, useful, careless, active, cultural Verb -ize, -ify, en- organize, clarify, enable Adverb -ly quickly, carefully, unfortunately Negative prefixes un-, in-/im-/ir-/il-, dis-, mis- unfair, impossible, irregular, dislike, misunderstand
Mini‑mapa słowa
decide → decision → decisive → decisively → indecisive
employ → employee → employer → employment → unemployment
42) Vocabulary system — jak budować słownictwo
1. Ucz się w chunks
make a decision
strong coffee
highly likely
Naturalność pochodzi z połączeń, nie z pojedynczych słów.
2. Dodaj kontekst
I tend to...
It depends on...
I’m struggling with...
Gotowy fragment zdania łatwiej wyjąć w rozmowie.
3. Powtarzaj aktywnie
PL → EN
EN → własne zdanie
po 1, 3, 7, 14 dniach
Nie tylko rozpoznawaj. Produkuj.
Format fiszki: nie “decision = decyzja”, tylko make an important decision — podjąć ważną decyzję .
43) Phrasal verbs — system i TOP użycia
Czasownik Znaczenie Przykład Uwaga
bring up wspomnieć / wychować She brought up an interesting point. często w dyskusji come up with wymyślić We came up with a solution. business + everyday figure out rozgryźć I can’t figure it out. bardzo potoczne look into sprawdzić I’ll look into it. świetne w pracy put off odłożyć Don’t put it off. separable run out of wyczerpać zapas We’ve run out of time. czas/pieniądze/zasoby take over przejąć Can you take over this task? praca/projekty work out udać się / ćwiczyć It worked out well. znaczenie z kontekstu
Separable vs inseparable
turn off the light = turn the light off
turn it off (nie: turn off it)
look after the kids (nie rozdzielamy)
44) Collocations — naturalny angielski
Kategoria Naturalnie Nie tłumacz dosłownie
make/do make progress, make a mistake, do homework, do business nie “do a mistake” take take a break, take responsibility, take notes, take part take jest bardzo produktywne have have a look, have a chance, have trouble, have fun często zamiast “own” adjective+noun heavy rain, strong argument, deep sleep, close friend nie zawsze “strong” adverb+adjective highly unlikely, deeply concerned, fully aware styl formalny
Test naturalności: jeśli po polsku pasuje wiele czasowników, po angielsku zwykle istnieje jedna typowa kolokacja.
45) Conversation — reakcje, small talk, uprzejmość
Naturalne reakcje
That makes sense.
I see what you mean.
Exactly. / Absolutely.
Not necessarily.
I’m not sure about that.
Could you clarify that?
Uprzejmie, ale jasno
Would you mind sending it again?
Could we move this to tomorrow?
I’m afraid I can’t make it.
Just to make sure I understand...
Let me get back to you on that.
Small talk: bezpieczne tematy
How’s your week going?
Have you been busy lately?
Did you do anything nice over the weekend?
46) Email & business English
Cel Neutralnie Bardziej formalnie
Start Hi Anna, Dear Ms Smith, Powód I’m writing about... I am writing regarding... Prośba Could you send me...? I would be grateful if you could... Załącznik I’ve attached... Please find attached... Follow‑up Just following up on... I am following up regarding... Zakończenie Best, / Thanks, Kind regards, / Yours sincerely,
Meeting English
Let’s kick off with...
Can we park this for now?
What are the next steps?
I’ll take ownership of this.
Could you share your screen?
47) Essays, reports, summaries — pisanie dłuższe
Essay skeleton
Introduction: This essay will discuss...
Point 1: One key argument is...
Point 2: Another factor is...
Counterpoint: However, it could be argued that...
Conclusion: Overall, ...
Reporting verbs
claim, argue, suggest, indicate, reveal
emphasize, acknowledge, conclude
Używaj ich zamiast powtarzać “say”.
Funkcja Zwroty
Kontrast however, nevertheless, whereas, in contrast Dodanie furthermore, moreover, in addition Skutek therefore, as a result, consequently Przykład for instance, such as, to illustrate
48) Egzaminy i poziomy CEFR — A1 do C2
Poziom Co umiesz Co ćwiczyć
A1/A2 codzienne zdania, proste pytania, podstawowe czasy Present/Past/Future, pytania, słownictwo życia codziennego B1 podróż, praca, opinie, proste opisy doświadczeń Present Perfect, conditionals, linkers, speaking fluency B2 argumentacja, płynna rozmowa, teksty specjalistyczne collocations, passive, reported speech, essays C1 precyzja, styl, niuanse, długie wypowiedzi inversion, hedging, register, advanced vocabulary C2 elastyczność jak u bardzo sprawnego użytkownika idiom, nuance, rhetorical control, native-like collocations
Strategia egzaminacyjna
1. Zawsze odpowiadaj dokładnie na prompt.
2. Pokaż zakres: 2–3 struktury gramatyczne + naturalne kolokacje.
3. Nie ryzykuj słów, których nie kontrolujesz.
4. W speaking: kupuj czas frazami “Let me think...” i “What I mean is...”.
49) Listening & reading strategy
Listening
Najpierw słuchaj po sens, potem po szczegóły.
Zapisuj chunks, nie pojedyncze przypadkowe słowa.
Powtarzaj krótkie fragmenty na głos: shadowing 30–90 sekund.
Ćwicz różne akcenty: UK, US, Australian, Indian English.
Reading
Skimming: szybko sprawdź temat i strukturę.
Scanning: szukaj dat, nazw, liczb, słów kluczowych.
Inference: odpowiedź często jest parafrazą, nie cytatem.
Po lekturze wypisz 5 naturalnych kolokacji.
50) UK vs US English — różnice, które warto znać
PL UK US
winda lift elevator mieszkanie flat apartment parter ground floor first floor rachunek w restauracji bill check jesień autumn fall weekend at the weekend on the weekend pisownia colour, organise, centre color, organize, center
Zasada: wybierz jeden wariant w jednym tekście. Nie mieszaj colour i organize , jeśli piszesz formalnie.
51) Numbers, dates, money, measurements
Temat Forma Przykład
Decimals point 3.5 = three point five Fractions half / third / quarter 1/2 = one half, 1/4 = a quarter Percent percent 25% = twenty-five percent Money currency after/before zależnie od symbolu $20 = twenty dollars Dates UK day-month-year 29/06/2026 = 29 June 2026 Dates US month-day-year 06/29/2026 = June 29, 2026 Time past/to lub digital 7:45 = quarter to eight / seven forty-five
Business numbers
Revenue increased by 12%.
Costs fell from $2m to $1.6m.
The figure remained stable at around 40%.
52) Digital English — chat, meetings, AI
Chat / Slack / Teams
FYI = for your information
ASAP = as soon as possible
EOD = end of day
LGTM = looks good to me
Could you take a look?
I’ll circle back tomorrow.
AI prompts po angielsku
Rewrite this in a more concise style.
Explain it like I’m a B1 learner.
Give me five natural alternatives.
Correct my grammar and explain the changes.
Make it polite but not too formal.
Uwaga na skróty: w pracy używaj tylko tych, które są normalne w Twoim zespole. W mailu do klienta pełne zdania są bezpieczniejsze.
53) Plan nauki i powtórki — praktyczny system
Czas Co robić Efekt
10 min 5 fiszek chunks + 5 zdań PL→EN aktywne słownictwo 20 min listening 5 min + shadowing + notatka 5 zdań wymowa i płynność 30 min czytanie artykułu + 10 kolokacji + streszczenie reading + writing 45 min grammar focus + drill + własna wypowiedź kontrola struktur
Tygodniowa pętla
Pon: grammar + drill
Wt: listening + shadowing
Śr: vocabulary chunks
Czw: speaking 10–15 min
Pt: writing 150–250 słów
Weekend: powtórka + poprawa błędów z error banku
Najważniejsze: każde nowe słowo ma dostać własne zdanie, a każda reguła gramatyczna ma dostać mini‑drill. Wiedza bez produkcji zostaje pasywna.
Koniec one‑pagera. Użyj wyszukiwarki u góry, żeby szybko znaleźć temat.